W lipcu tego roku MEN opublikowało projekt nowego rozporządzenia regulującego bhp w szkole, który przewidywał daleko idące zmiany w tym zakresie. Ostatecznie nie wszedł on jednak w życie, a resort zdecydował się znowelizować dotychczasowe rozporządzenie, obowiązujące od 2003 r.

W rezultacie 29.11.2018 r. weszło w życie rozporządzenie MEN z dn. 31.10.2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (Dz.U. z 2018 r. poz. 2140). W nowelizacji nie uwzględniono jednak wielu z wcześniej planowanych rozwiązań, m.in. zrezygnowano z przepisu nakazującego planowanie zajęć wymagających intensywnego wysiłku umysłowego nie później niż na szóstej godzinie lekcyjnej danego dnia.

Szkoły i placówki mają czas, by dostosować się do niektórych nowych wymagań – najpóźniej do 01.03.2019 r.

Zmiany wprowadzone ww. nowelizacją są mniej restrykcyjne i dotyczą m.in. układania planu zajęć tak, by zapewniał on równomierne obciążenie uczniów w tygodniu nauki oraz wystarczająco długie przerwy, zorganizowania miejsc służących do przechowywania książek i przyborów szkolnych, przeprowadzania remontów w szkołach i przedszkolach, rejestrowania wyjść grupowych uczniów niebędących wycieczkami, a także zwiększenia bezpieczeństwa uczniów poprzez przeszkolenie nauczycieli i pracowników w zakresie udzielania pierwszej pomocy. Szkoły i placówki mają czas, by dostosować się do niektórych nowych wymagań – najpóźniej do 01.03.2019 r.

Zrównoważony plan zajęć i optymalne przerwy

Znowelizowane przepisy § 4 cyt. rozp. wymagają, aby szkolny plan zajęć dydaktyczno-wychowawczych uwzględniał trzy warunki:

  • równomierne obciążenie uczniów zajęciami w poszczególnych dniach tygodnia,
  • odpowiednie zróżnicowanie tych zajęć w każdym dniu
  • możliwości psychofizyczne uczniów przy podejmowaniu intensywnego wysiłku umysłowego w ciągu dnia.

Powyższy przepis został więc uszczegółowiony, ponieważ dotychczasowy zawierał jedynie ogólną dyspozycję, aby plan zajęć uwzględniał potrzebę równomiernego obciążenia zajęciami w poszczególnych dniach tygodnia.

Nowością jest również ust. 3 w § 14 cyt. rozp., czyli zobowiązanie dyrektora szkoły (placówki) do zasięgnięcia opinii rady rodziców i samorządu uczniowskiego przy ustalaniu długości przerw międzylekcyjnych oraz przy organizowaniu tzw. długich przerw w sposób umożliwiający uczniom spożycie posiłków na terenie szkoły (placówki).

Zgodnie z przepisem przejściowym (§ 2 pkt 1 cyt. rozp.) dyrektorzy szkół i placówek dostosują długość i organizację przerw międzylekcyjnych do nowych wymagań – w terminie do 01.03.2019 r.

Miejsce na podręczniki

Zgodnie z § 4a cyt. rozp. dyrektor zapewnia uczniom w szkole lub placówce miejsce na pozostawienie – w domyśle wszystkich – podręczników i przyborów szkolnych. Ten zapis ma spowodować skuteczniejsze egzekwowanie praw ucznia, co w konsekwencji ograniczy problemy z nadmiernym obciążeniem układu mięśniowo-szkieletowego, negatywnie wpływającym na rozwój dzieci i młodzieży.

Dotychczasowy zapis nie był tak zdecydowany, przewidywał jedynie, że w pomieszczeniach szkoły (placówki) zapewnia się uczniom możliwość pozostawienia części podręczników i przyborów.

Rejestracja wyjść grupowych

Nowe są również przepisy § 2a cyt. rozp., ustanawiające obowiązek rejestrowania wyjść grupowych uczniów, które nie są wycieczkami. Rozporządzenie nie określa wzoru rejestru, ale wskazuje, że musi on zawierać: datę, miejsce i godzinę wyjścia lub zbiórki uczniów, cel lub program wyjścia, miejsce i godzinę powrotu, imiona i nazwiska opiekunów, liczbę uczniów oraz podpisy opiekunów i dyrektora. Do prowadzenia rejestru zobowiązany jest sam dyrektor szkoły, ale może też do tego upoważnić inną osobę.

Do wycieczek szkolnych nadal stosuje się kartę wycieczki, określoną w § 6 rozp. MEN z dn. 25.05.2018 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki krajoznawstwa i turystyki (Dz.U. poz. 1055).

Czas remontów i napraw

Dodane w § 6 cyt. rozp. przepisy dopuszczają możliwość przeprowadzenia prac remontowych, naprawczych lub instalacyjnych w czasie funkcjonowania szkoły lub placówki pod warunkiem, że prace te zostaną zorganizowane:

  • w sposób nienarażający osób pozostających pod opieką szkoły lub placówki na niebezpieczeństwo i uciążliwości,
  • z zastosowaniem szczególnych środków ostrożności.

Należy jednak podkreślić, że powyższa możliwość dotyczy sytuacji szczególnych (o czym świadczy sformułowanie „w przypadku konieczności”), a więc przypadków, kiedy ww. prace nie mogą zostać wykonane w innym terminie. Wciąż bowiem obowiązują dotychczasowe zapisy mówiące o tym, że prace remontowe, naprawcze i instalacyjne w pomieszczeniach szkoły lub placówki przeprowadza się pod nieobecność w tych pomieszczeniach osób, którym szkoła lub placówka zapewniają opiekę, oraz że zajęcia poza pomieszczeniami szkoły lub placówki nie mogą odbywać się w tych miejscach, w których prowadzone są ww. prace.

Nowy przepis stanowi, że miejsca, gdzie są prowadzone prace remontowe, naprawcze i instalacyjne, należy zabezpieczyć przed dostępem osób nieuprawnionych, w szczególności uczniów.

Apteczka bardziej dostępna

Zgodnie z nowym brzmieniem § 20 cyt. rozp. pomieszczenia szkoły i placówki, w szczególności pokój nauczycielski, laboratoria, pracownie, świetlicę, warsztaty szkolne, pokój nauczycieli wychowania fizycznego, kierownika internatu (bursy) oraz kuchnię, wyposaża się w apteczki zaopatrzone w środki niezbędne do udzielania pierwszej pomocy i instrukcję o zasadach udzielania tej pomocy.

Nowością w tym przepisie jest uzupełnienie katalogu miejsc, w których powinna znajdować się apteczka, o świetlicę.

Pierwsza pomoc obowiązkowa

Istotną zmianą jest rozszerzenie grupy osób, które powinny odbyć szkolenie z zakresu udzielania pierwszej pomocy. Ma to na celu zwiększenie bezpieczeństwa uczniów podczas pobytu w szkole.

Przepis § 20 cyt. rozp. stanowi, że wszyscy pracownicy szkoły lub placówki podlegają przeszkoleniu w zakresie udzielania pierwszej pomocy – przygotowani muszą być zarówno nauczyciele, jak i pracownicy administracji i obsługi. W sytuacjach zagrożenia zdrowia lub życia niewątpliwie największe znaczenie ma czas udzielenia poszkodowanemu pomocy, dlatego każdy, kto znajdzie się najbliżej osoby potrzebującej, powinien potrafić zareagować w danej sytuacji.

Zgodnie z przepisem przejściowym (§ 2 pkt 2 cyt. rozp.) dyrektorzy szkół i placówek zapewnią przeszkolenie pracowników niebędących nauczycielami w zakresie udzielania pierwszej pomocy – w terminie do 01.03.2019 r.

Bezpieczne strzelnice szkolne

Nowelizacja wskazała też warunki, które muszą spełniać strzelnice organizowane w szkołach i placówkach.

Strzelnice organizowane w szkołach lub placówkach muszą spełniać warunki określone w ustawie z dn. 21.05.1999 r. o broni i amunicji (t. jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1839, z późn. zm.). Zgodnie z art. 45 ww. ustawy broń palna oraz inna broń zdolna do rażenia celów na odległość może być używana w celach szkoleniowych i sportowych tylko na strzelnicach.

Regulamin strzelnicy opracowuje się zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie ww. ustawy. Zajęcia na strzelnicy może prowadzić osoba, która spełnia warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ww. ustawy. Przed przystąpieniem do strzelania z broni sportowej uczniów należy zaznajomić z zasadami korzystania ze strzelnicy i bezpiecznego obchodzenia się z bronią.

Protokół powypadkowy

Nowelizacja określiła także termin, w jakim należy sporządzić i doręczyć protokół powypadkowy osobom uprawnionym do zaznajomienia się z materiałami postępowania powypadkowego. Protokół sporządza się w terminie 21 dni od dnia zakończenia postępowania powypadkowego, a doręcza niezwłocznie. Jedynie w uzasadnionych przypadkach protokół może być sporządzony w późniejszym terminie.

Małgorzata Tabaszewska – specjalistka prawa oświatowego